3 - دل بهم آمدن و تهوع هست . اگر سبب ناتوانى معده در انجام دادن عمل هضم به منتهى درجهء شدت رسيده باشد . خوراك در معده چندان دگرگون نمىشود كه به حساب آيد . مثلا اگر سردمزاجى معده بسيار شديد باشد خوراك تقريبا دست‌نخورده در معده مىماند . خوراك اگر در معده به سستى هضم شود به سستى از معده بيرون مىآيد مگر اينكه چيزى از قبيل درد گزش يا سنگينى يا حالت ديگرى كه با معده ناسازگار است براى نيروى راننده در معده رخ دهد و نيروى راننده را وادار به كار كند . ناتوانى معده در هضم كردن اگر سببش سوء مزاج است نشانيهايش را دانستى ! اگر معده در حال دربرگيرى غذا مىلرزد و مىخواهد فراگرفته را بيرون براند . و اگر آروغ هست اما بدون قرقر شكم و بدون اينكه آروغ پياپى آيد ، اگر سكسكه و بادهاى شكم - چنان كه دانى - موجود بودند و اين حالات بعد از غذا خوردن روى دهند مىتوان نشانى معده را از آنها بيابى . اگر معده در حالتى است كه غذا را قبل از اوان طبيعى بيرون مىدهد علامتش نرمى و بدبوئى مدفوع است . در حال بيرون دادن مدفوع فشار چندانى بر كبد و تن نمىآيد و امكان دارد كه گزش و باد در معده احساس شود . اگر ناتوانى هضم از اثر وجود خلط گرم‌مزاج در معده است ، نشانيهايش تشنگى ، كم‌اشتهائى ، آروغ بدبوى دودى است . اگر سبب ناتوانى دستگاه گوارش در هضم خوراك خلط سردمزاج در معده است مىتوانى علامتش را در بر آورده از راه دهان و مادهء قى كرده ، ترشيدگى معده ، نبودن اشتهاى خوراك و ساير دلايل سردمزاجى بيابى . كه راجع به ماده خلط سبب سوء مزاج سرد در گفتار اول آن را شرح داده‌ايم . و اگر سبب ناتوانى معده در هضم خوراك ، ورم و امثال آن است ، نشانيهاى ورم و غيره را مىدانى . فصل پنجم نشانيهاى تباهى در هضم در فصل دوم تباهى هضم يا هضم تباه را شرح داديم ؛ اكنون ببينيم چگونه و از چه علاماتى بدانيم كه تباهى به هضم روى آورده است . آشكارترين دليل بر اينكه خوراك در معده فاسد شده و سر به تباهى كشيده است بدبوئى مدفوع است . دليلهاى ديگر نيز هستند كه گاهى رخ مىدهند و ممكن است با هضم فاسد و فراگرفتهء تباه در معده نباشند از قبيل : قرقر شكم ، آروغ ، احساس درد گزش در معده . اگر سبب فساد هضم در خود خوراك است بايد به دقت آن را بررسى كنى . - آيا خوراك زياد خورده يا كمتر از اندازهء لازم خورده است ؟